Facebook link

Cmentarz żydowski Siersza Wieliczka - Obiekt - VisitMalopolska

Powrót

Cmentarz żydowski Siersza Wieliczka

Cmentarz żydowski Siersza Wieliczka

Duży kamienny pomnik wśród drzew.
Cmentarz zwany też cmentarzem na Grabówkach, znajdujący się we wsi Siercza na pograniczu Wieliczki, w sąsiedztwie użytku ekologicznego Grabówki, jest miejscem martyrologii wielickich i małopolskich Żydów.

Położony na zboczu wzgórza cmentarz Żydów z Wieliczki i sąsiednich miejscowości, założono w pierwszej połowie XVI wieku na pograniczu Wieliczki, Sierczy i wioski Grabówka, w pobliżu stawu w lesie zwanym parkiem na Grabówkach. Jego granice wyznaczono w XVIII wieku, w latach 1918–1939 otoczono kamiennym murem i wytyczono alejki. Podczas II wojny światowej w latach 1939–1942 cmentarz był miejscem masowych rozstrzelań około tysiąca Żydów i pochówku pomordowanych w okolicy przez niemieckich okupantów. Już we wrześniu 1939 roku pochowano tu pierwszych ponad 30 Żydów rozstrzelanych w Pawlikowicach. Ofiary grzebano w masowych grobach przy wschodniej granicy cmentarza. Ostatni pochówek odbył się w 1942 roku w czasie końcowego etapu eksterminacji ludności żydowskiej. Wtedy też Niemcy zdewastowali kirkut, choć istnieją przekazy, że po zakończeniu wojny był w niezłym stanie. Po wojnie zapomniany popadał w ruinę. W 2005 roku podjęto działania zabezpieczające przed dewastacją, w 2006 roku teren uporządkowała grupa izraelskich żołnierzy z Wyższej Szkoły Oficerskiej w Tel Awiwie i uczniowie krakowskiej szkoły.

We wschodniej części kirkutu, na masowej mogile około 1000 Żydów rozstrzelanych na miejscu i pomordowanych w okolicy, w latach 60. XX wieku stanął granitowy pomnik pamięci ofiar Holocaustu. Obok ustawiono zachowane macewy. W 70. rocznicę masowych mordów, w 2012 roku cmentarz i otoczenie pomnika uporządkowano, odbyła się też modlitwa za zmarłych.

Kirkut ma nieregularny kształt i powierzchnię 1,92 hektara. Zachowało się na nim około 50 lub może 100–150 wapiennych i piaskowcowych nagrobków, betonowych obmurowań i tumb oraz fragmentów muru, w tym najstarsze z XVIII wieku. Na około 30 macewach widać inskrypcje w języku hebrajskim i nagrobne ornamenty. Najstarszy zidentyfikowany jest grób Estery Miriam córki Mosze z 1822 roku.

Dziś cmentarz porośnięty lasem i pomnik są w złym stanie, większość macew jest poprzewracana, połamana, porośnięta mchem, niektóre zdewastowane. Planowane jest poddanie kirkutu pracom restauratorskim i konserwatorskim.

Ścieżka spacerowa na wielicki kirkut ma około 1,7 kilometra, można ją przejść w 25 minut. Zaczyna się przy parkingu pod tablicą informacyjną na ulicy Dembowskiego i prowadzi pod pomnik.