Oświęcim i okolice

widok na rynek w Oświęcimiu z zabytkowymi kamienicami wokół
Oświęcim i jego okolice to niezwykle interesujący obszar, który bez wątpienia warto zwiedzić. Różnorodność kulturowa i przyrodnicza dostarczą każdemu wymagającemu koneserowi urlopowych wycieczek wielu przyjemności.

Naznaczony trudną historią Oświęcim to dziś miasto licznych pokojowych inicjatyw. Jako miejsce spotkań ludzi różnych narodowości, przekonań i wyznań przyczynia się do budowania przyszłości bez przemocy i wojen. Dzięki otwartemu dialogowi wieloreligijnemu i multikulturowemu realizuje swoją misję “Miasta Pokoju”.

W Oświęcimiu i okolicznych miejscowościach każdy znajdzie coś dla siebie, od zwiedzania wartościowych historycznie miejsc, jak muzea i miejsca kultu, przez aktywny wypoczynek na łonie natury, kończąc na smakowaniu regionalnej kuchni.

Krajobrazy i tereny, które warto odwiedzić!

W okolicach Oświęcimia znajdziemy liczne stawy rybne, garby lessowe oraz obszary leśne. Oprócz unikalnej flory związanej z dużą liczbą zbiorników wodnych, znajdują się tu także tereny użytkowane rolniczo oraz lasy łęgowo-wiązowe i olszowo-jesionowe.

Dolina Karpia w Zatorze, czyli zagłębie hodowli karpia królewskiego, stwarza idealne warunki dla życia rzadkich gatunków ryb i ptaków. Podgorzałka, ślepowron, rybitwa białowąsa, rybitwa zwyczajna i bąk są niekwestionowanymi obiektami zainteresowań amatorów fotografii unikalnej przyrody. Teren Doliny Karpia warto zobaczyć z lotu ptaka. W Gierałtowiczkach powstało lotnisko obsługiwane przez Małą Flotę Powietrzną Sp. z o.o., gdzie można spróbować latania wiatrakowcem. To niezapomniana przygoda i niesamowite wrażenia widokowe, bowiem wiatrakowce mają duże przeszkolone szyby lub kabina jest otwarta i szyb nie ma wcale, co pozwala na niczym nie skrępowane podziwianie stawów rybnych i doliny Wisły w okolicach Zatoru. Więcej informacji o lotach w przewodniku „Zwiedzaj Polskę. Szlakiem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego" przygotowanym przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Unikatowe w skali Europy siedliska zagrożonych wyginięciem ptaków i roślin występujących w gminie Oświęcim przyczyniły się do włączenia tego obszaru w strukturę Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000. Tym samym ochrona biologicznej różnorodności stała się nadrzędnym celem działań z tym związanych. Regulacje Obszaru Natura 2000 obejmują m.in. Dolinę Dolnej Soły charakteryzującą się cennymi zbiorowiskami lasu łęgowego wierzbowo-topolowego, czy też stawy w Brzeszczach, które zachwycają nienaruszonym korytarzem ekologicznym Górnej Wisły. Na terenie Doliny Soły spotkać można wiele wspaniałych gatunków zwierząt, m.in. wydry, traszki grzebieniaste, kumaki nizinne, bolenie czy brzanki, a wszystko to w otoczeniu starorzeczy, unikalnej roślinności porastającej kamieńce potoków.

Śladami sacrum…

Rejon Oświęcimia może poszczycić się długą listą zabytków o charakterze sakralnym, niektóre z nich znajdują się na Szlaku Architektury Drewnianej.

Jednym z najciekawszych obiektów sakralnych, jednocześnie najbardziej znanych jest Synagoga Chewra Lomdei Misznajot w Oświęcimiu. To namacalny ślad żydowskiej społeczności, która przed II Wojną Światową stanowiła ponad połowę wszystkich mieszkańców miasta. Kultura żydowska i chrześcijańska przenikały się w tym miejscu, a pozostałości tego widoczne są do dziś.

Historia Sanktuarium Matki Bożej Wspomożenia Wiernych w Oświęcimiu sięga początków dominikańskiego kościoła Świętego Krzyża z XIV wieku, a Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej w Trzebini przyciąga wiernych cudowną figurką sprowadzoną w 1962 roku z Fatimy. Kościół św. Mikołaja w Chrzanowie mieści pod swoimi murami krypty, w których pochowano urzędników dworu, wybitnych mieszczan i dawnych właścicieli Chrzanowa. Renesansowy kościół św. Wojciecha i Jerzego w Zatorze stanowi punkt obowiązkowy dla miłośników zabytkowej architektury, podobnie jak kościół MB Częstochowskiej w Mętkowie, który pamięta Karola Wojtyłę jako wikarego, kiedy kościół stał jeszcze w Niegowici. Na terenie Oświęcimia i okolic mieści się więcej tego typu drewnianych, bądź drewniano-murowanych obiektów kultu, jak chociażby kościół św. Mikołaja w Polance Wielkiej, kościół Świętego Bartłomieja w Porębie Wielkiej, kościół Świętego Wawrzyńca w Grojcu, kościół św. Marcina w Jawiszowicach, kościół Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel w Głębowicach, kościół św. Andrzeja w Osieku czy też kościół Świętego Andrzeja w Graboszycach.

Będąc w Oświęcimiu nie można zapomnieć o nawiązującej do dominikańskiej tradycji Kaplicy św. Jacka oraz Sanktuarium Maryjnym w Płokach z cenną ikoną Matki Bożej. Z kolei pamiętający początki XVIII wieku barokowy kościół św. Jana Kantego w Kętach zachwyca jednonawową fasadą, kolebkowym sklepieniem i pięknym ołtarzem głównym. Będąc w okolicy warto ponadto obejrzeć kościół św. Szymona i Judy Tadeusza Apostołów w Nidku oraz kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Płazie.

Te wszystkie obiekty sakralne z pewnością ujmą swoją urodą każdego, kto zdecyduje się je odwiedzić, a historia, jaką każdy z nich skrywa zaciekawi niejednego turystę.

Zamki

Podążając szlakiem zabytkowych rezydencji, warto obejrzeć Zamek w Oświęcimiu. Lata jego świetności przypadają na XIV wiek, kiedy pełnił on rolę siedziby książąt piastowskich. Spłonął w roku 1503 roku, a z rozkazu króla Aleksandra Jagiellończyka w XVI wieku dokonano jego odbudowy. Przez kolejne stulecia wielokrotnie go przebudowywano, dzięki czemu dzisiejszy kształt, to zachwycające połączenie różnych stylów architektonicznych. Ruiny Zamku Lipowiec w Wygiełzowie zlokalizowane są na wapiennym wzgórzu o wysokości 362 m n.p.m. W dawnych czasach Zamek pełnił funkcję siedziby krakowskich biskupów, dziś to doskonały punkt obserwacyjny, z którego podziwiać możemy panoramę przyległego rezerwatu przyrody „Lipowiec”. Renesansowy Zespół Pałacowo-Parkowy w Młoszowej, to z kolei idealne miejsce do spacerów po porośniętym starym drzewostanem parku i zwiedzania atrakcyjnej części pałacowej z przyległą do niej kaplicą.

Muzea

W lepszym zrozumieniu historii i kultury regionu pomogą muzea. Jednym z miejsc, które należy zobaczyć jest Były Niemiecki Nazistowski Obóz Koncentracyjny i Zagłady Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. Zwiedzanie tego miejsca z pewnością skłoni do refleksji nad tragicznymi wydarzeniami z okresu II wojny światowej. To tutaj co roku odbywają się uroczystości upamiętniające wyzwolenie obozu zagłady, podczas których głośno wybrzmiewa głos Ocalałych. Muzeum Auschwitz-Birkenau zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, co jest potwierdzeniem jego wyjątkowego charakteru.

Dziś Oświęcim jest ośrodkiem licznych inicjatyw pokojowych, miejscem spotkań ludzi różnych narodowości - bez względu na religię i przekonania. Miasto powoli staje się symbolem otwartego, wielonarodowego i wieloreligijnego ośrodka dialogu, między innymi za sprawą aktywności Centrum Żydowskiego w Oświęcimiu, które organizuje liczne wydarzenia kulturalne i naukowe. Z kolei Stowarzyszenia Romów w Polsce daje odwiedzającym szansę na poznanie bogatej tradycji i kultury romskiej, stanowiącej element historii regionu.

Gdzie jeszcze warto zajrzeć? Na uwagę zasługuje Zamek w Oświęcimiu – w miejscu tym, dzięki wystawom poświęconym różnym okresom historycznym, poznamy 800-letnią historię miasta. Będąc na oświęcimskim Rynku warto odwiedzić Muzeum Ratusz zlokalizowane w budynku z drugiej połowy XIX wieku. Każdego dnia, punktualnie w samo południe, rozlega się stąd dźwięk hejnału. Jeśli tylko będziecie w okolicy, przystańcie na chwilę i posłuchajcie fragmentu poloneza Aleksandra Orłowskiego.

Takich monumentalnych, a jednocześnie skłaniających do refleksji nad przeszłością miejsc w Oświęcimiu i okolicach jest znacznie więcej! Polecamy zwiedzić Lamus dworski z XVI wieku i Dom Urbańczyka w Chrzanowie, Małopolskie Muzeum Pożarnictwa w Alwerni, Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach, a także Muzeum Bł. Matki Małgorzaty Szewczyk w Oświęcimiu. Ciekawych atrakcji dostarczają także Ekomuzeum Doliniy Karpia, Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie i JakobHaberfeld Story vodka museum & music pub, czyli muzeum, gdzie niegdyś mieściła się słynna fabryka wódek i likierów.

Aktywny wypoczynek, czyli udany urlop w Kotlinie Oświęcimskiej

Bogata flora, fauna i ukształtowanie terenu stwarzają doskonałe warunki do aktywnego wypoczynku! Relaks na łonie natury to przyjemny sposób na spędzenie wolnego czasu, a mnogość różnorodnych szlaków pieszych i rowerowych skłaniają do aktywnego wypoczynku.

Rower to świetny pomysł na spędzenie wolnego czasu, zwłaszcza w perspektywie korzystania z tras przebiegających w otoczeniu cennych historycznie miejsc. Trasa papieskimi drogami do Doliny Karpia prowadzi przez liczne atrakcje, a cała przygoda rozpoczyna się i kończy w Wadowicach, czyli rodzinnym mieście Jana Pawła II. Szlak rowerowy Doliny Soły jest z kolei trasą często wybieraną przez rodziny z dziećmi. Prowadzi przez okolicę przyjazną oczom i duszy, w której z powodzeniem można się wyciszyć i odpocząć od szarej codzienności. Wszystkie trasy rowerowe Oświęcimia i okolic znajdziecie na stronie narowery.visitmalopolska.pl.

Wybierając ścieżki przyrodnicze „Maurycy” lub „Marynin” otrzymacie sposobność podziwiania malowniczych krajobrazów ziemi Oświęcimskiej. Trasy przebiegają w pobliżu zbiorników wodnych, które stanowią skarbnicę najbardziej cennych dla regionu wartości przyrodniczych. Warto także przejść się malowniczymi szlakami Zielonych Pereł Trzebini. Poszukiwacze “skarbów” mogą bez przeszkód skupić się na zdobywaniu trofeów, biorąc udział w questach Szlakiem Radwanitów. Odwiedziny Wioski pod skałą Bolęcin dostarczą z kolei ciekawej zabawy o tematyce historycznej dla całej rodziny, a wizyta w Molo Resort w Osieku to istny relaks dla zmysłów. Niecodzienne widoki i szum wody zapewnią spokój i sprawią, że odpoczynek w tej okolicy naładuje baterie na długo.

Amatorzy spływów kajakowych powinni wybrać się do Doliny Karpia, gdzie w otoczeniu dziewiczej przyrody mogą oddawać się swojej sportowej pasji. Każdy, kto ceni sobie spacery w stylu nordic walking, może wybrać stopień trudności trasy i czerpać przyjemność z cudownych widoków tej malowniczej krainy. Fani wędkowania mogą skorzystać z oferty licznych łowisk, a spacery po Bulwarze Soły w Oświęcimiu, to cel tych, którzy najlepiej wypoczywają wśród uspokajającego szumu rzeki.

Jak spędzić czas?

Oświęcim zaskakuje bogatą ofertą kulturalnych wydarzeń, w których warto wziąć udział. Cykl koncertów na Szlaku Architektury Drewnianej pod nazwą Muzyka Zaklęta w Drewnie to zachęta do spędzenia letnich weekendów w otoczeniu pereł drewnianej architektury, a artystyczne prezentacje Festiwalu Jesień Oświęcimska zapraszają do wspólnej zabawy. Jarmark Kasztelański, czyli plenerowa impreza Muzeum Zamku w Oświęcimiu, tradycyjnie odtwarza realia minionych epok, zapoznając bywalców z historią miasta. Koncerty organizowane z okazji Dni Miasta Oświęcim rozsławiają ten rejon na całą Polskę. Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie cyklicznie zaprasza na warsztaty rzemiosła i rękodzieła ludowego w ramach Etnomanii, a podczas Ziemniaczyska pod Lipowcem można spróbować kulinarnych specjałów dawnych czasów. Warto wpisać w swój kalendarz także Święto Karpia, które zachwyca każdego, kto ceni sobie regionalne dobra kulinarne.

Smaki ziemi oświęcimskiej to miód na serce każdego fana regionalnych przysmaków! Będąc w okolicy należy spróbować przepysznego Karpia Zatorskiego, ziemniaka po cabańsku, żuru po przeciszowsku oraz Chleba Revel. Warto skosztować również krówki zatorskiej, buchty bolęcińskiej, przybory mirowskiej i hulajdy. Już same nazwy tych potraw budzą ciekawość, a smak pozostaje tajemnicą aż do momentu spróbowania. Małopolska Trasa Smakoszy to świetna sposobność bliższego zapoznania się z ziemią oświęcimską od strony kuchni.

Fanom parków rozrywki, adrenaliny dostarczą takie miejsca, jak Energylandia czy Zatorland, gdzie cała rodzina spędzi czas aktywnie w specjalnie dedykowanych strefach tematycznych.

Multimedia