Beskid Sądecki i Beskid Niski

widok na góry, niebieskie niebo z chmurami, zielone łąki, różowe kwiaty na pierwszym planie
Beskid Sądecki i Beskid Niski obejmują swoim zasięgiem teren od Dunajca aż po wschodnią granicę województwa małopolskiego. Bogaty i różnorodny charakter regionu sprawia, że bez względu na pogodę i upodobania daje możliwość wszechstronnego wypoczynku.

Beskid Sądecki i Beskid Wyspowy urzekają spokojnym pięknem, oferując bezpieczne szlaki i przepiękne krajobrazy. Pomimo odmiennego charakteru i wysokości, mają wiele wspólnego: cenione uzdrowiska, liczne zabytki drewniane, tradycje kulturowe i wydarzenia, które zapisały się w historii świata. Podczas I Wojny Światowej pod Gorlicami doszło do przełamania frontu wschodniego - wojska niemieckie i austro-węgierskie pokonały, zmuszając do odwrotu, wojska rosyjskie. Co roku w Sękowej odbywa się inscenizacja historyczna upamiętniająca to wydarzenie. Polegli w bitwie zostali pochowani na cmentarzach wojennych, np. na Magurze Małastowskiej, gdzie przebiegała linia frontu. Znacznie wcześniej Ziemię Gorlicką rozsławiły złoża ropy, którą na tym terenie na skalę światową zaczęto wydobywać w latach 50-tych XIX w. Za jednego z pionierów przemysłu naftowego uważa się Stanisława Jabłonowskiego. Wybudował on pierwszą kopankę, dzięki której ropę wyciągano wiadrami głęboko spod ziemi.

Dla miłośników przyrody

Jeśli szukasz spokoju, w otoczeniu przyrody Beskidu Wyspowego, znajdziesz go bez wątpienia w Magurskim Parku Narodowym, który utworzono w 1995 r. Odnotowano tu prawie 800 gatunków roślin i 200 gatunków zwierząt, wśród których można spotkać rzadkie lub zagrożone wyginięciem ptaki (orzeł przedni, orlik krzykliwy, puchacz i trzmielojad), motyle (niepylak mnemozyna, paź żeglarz, paź królowej) czy chrząszcze (nadobnica alpejska i kozioróg bukowiec), lub natknąć się na duże ssaki drapieżne. Park powstał na terenach, które do 1947 r. zamieszkiwali górale ruscy – Łemkowie. Znajdują się tu liczne zabytki w postaci przydrożnych figurek i kapliczek, cerkwi czy kościółków. 

Jedną z atrakcji jest Jezioro Klimkówka - uwiecznione w filmie „Ogniem i mieczem”, na którym można uprawiać windsurfing. 

Beskid Sądecki szczyci się Popradzkim Parkiem Krajobrazowym, na terenie którego utworzono obszar Natura 2000 „Ostoja Popradzka” oraz wiele ścieżek dydaktycznych i ornitologicznych, m. in. na stokach Góry Parkowej, Jaworzyny Krynickiej, czy w Łopacie Polskiej. Dzięki uzdrowiskom słynącym z wód leczniczych, PPK uważany jest za jeden z najatrakcyjniejszych terenów w Polsce. Znajduje się tutaj 13 rezerwatów przyrody, z których szczególnie godne uwagi są Kłodne nad Dunajcem, Obrożyska i Pusta Wielka. Podczas zwiedzania grzechem jest pominąć enklawę przyrodniczą „Bobrowisko” w Starym Sączu, chłodne wyziewy dwutlenku węgla w Tyliczu i Złockiem – zwane mofetami, staw „Czarna Młaka” koło Muszyny, czy fantazyjną platformę widokową w kształcie spirali w Woli Kroguleckiej oraz drewnianą ścieżkę wśród drzew i wieżę widokową w Słotwinach w Krynicy-Zdroju

Dla miłośników muzeów i skansenów

W muzeach i skansenach zlokalizowanych m. in. na terenie Nowego Sącza, Krynicy, Starego Sącza, Gorlic, Muszyny i Łosia zgromadzono cenne eksponaty z różnych epok i dziedzin ludzkiej aktywności.

Główna siedziba Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu od 2018 r. znajduje się w zabytkowym budynku dawnego Banku Austro-Węgierskiego. Po modernizacji podkreślono reprezentacyjny charakter klatki schodowej i głównej sali na najwyższej kondygnacji, gdzie odbywają się wystawy zmienne, spotkania i koncerty. W oddziałach i filiach Muzeum Okręgowego zgromadzono eksponaty, obrazujące nietuzinkową historię i kulturę mieszkańców Beskidów - Sądeckiego i Niskiego.

W Sądeckim Parku Etnograficznym w Nowym Sączu znajduje się ponad kilka tysięcy eksponatów prezentujących kulturę ludową Lachów, Pogórzan, Górali Łąckich, Łemków i Cyganów Karpackich. Mieści się tu m. in. kilkanaście zagród chłopskich z charakterystycznymi zabudowaniami wiejskimi. Ewenementem na skalę krajową są odtworzone świątynie trzech wyznań: cerkiew św. Dymitra Męczennika z Czarnego, drewniany XVIII-wieczny kościół śś. Piotra i Pawła z Łososiny Dolnej oraz kościół ze Świniarska, który pierwotnie służył kolonistom wyznania protestanckiego.

Obok Parku Etnograficznego powstało Miasteczko Galicyjskie na wzór XIX-wiecznych galicyjskich miast. Obejrzeć w nim można starosądecki ratusz i dwór szlachecki z Łososiny Górnej, w których znajduje się ośrodek konferencyjno-szkoleniowy, remizę straży pożarnej oraz dwa budynki mieszkalne, a w nich zaaranżowane: pracownia zegarmistrzowska i warsztat garncarza. 

Klasyczną sztukę podziwiać można w Galerii Marii Ritter w Nowym Sączu, mieszczącej się na pierwszym piętrze zabytkowej, 200-letniej kamienicy. W zbiorach po sądeckiej malarce znajdują się: obrazy olejne, akwarele, grafiki, rysunki, kolaże, rzeźby i malowidła ścienne. Wygląd wnętrza wprowadza gości w atmosferę mieszkań dawnego mieszczaństwa.

Z kolei w Muzeum Nikifora w Krynicy przedstawiona jest twórczość jednego z najsłynniejszych na świecie przedstawiciela prymitywizmu  – Nikifora Krynickiego, właściwie Epifaniusza Drowniaka. Część dokumentacyjną wystawy stanowią pamiątki po artyście oraz poświęcone mu publikacje. Muzeum jest również miejscem prezentacji wystaw znanych artystów z kręgu sztuki nieprofesjonalnej i ludowej. W Tyliczu znajdziemy Muzeum Dziejów Tylicza, które oprócz ekspozycji etnograficznych posiada kolekcję poświęconą Konfederacji Barskiej.

Pamiątki po sławnych mieszkańcach Starego Sącza można oglądać w tamtejszym Muzeum Regionalnym. Zebrane w Domu na Dołkach eksponaty ukazują historię miasta, wyroby rzemieślnicze, militaria, a także dzieła sztuki. Kamienica, która jako jedyna przetrwała wielki pożar z 1795 roku i zachowała XVII-wieczny, barokowy charakter, nazwę zawdzięcza umieszczeniu jej w najniższym (kiedyś) miejscu rynku, albo jak mówi inna legenda od dołów wykopanych w podziemiach kamieniczki przez miejscowego grabarza. 

Wśród placówek muzealnych nie brakuje takich, które przypadną do serca szczególnie dzieciom, np. Dom Starostów w Muszynie, w którym obecnie prężnie działa miejscowy ośrodek kultury, Muzeum Zabawek w Krynicy prowadzone przez małżeństwo pasjonatów, w którym znajdują się zabawki z niemal wszystkich epok, czy Zagroda Maziarska w Łosiu, gdzie oglądać można stroje i przedmioty codziennego użytku należące do dawnych handlarzy ropą. 

Dla miłośników aktywnego wypoczynku

Gęsta sieć szlaków turystycznych umożliwia dotarcie do wszystkich najatrakcyjniejszych zakątków Beskidu Sądeckiego i Wyspowego. Beskidy oferują turystom szlaki piesze, rowerowe, konne, biegowe, narciarskie, ale również kolejki górskie i centra rekreacji. W Krynicy-Zdroju znajdują się dwie kolejki: na Górę Parkową i na Jaworzynę. Ta ostatnia jest najdłuższą w Polsce kolejką gondolową.

Spośród szlaków pieszych do szczególnie godnych polecenia należą czerwony Główny Szlak Beskidzki, niebieski szlak Żegiestów Zdrój – Leluchów. Najciekawsze trasy rowerowe to żółty szlak rowerowy Wysowa Zdrój – Regietów – Wysowa Zdrój, która pozwala zobaczyć drewniane cerkwie połemkowskie w okolicach Wysowej-Zdroju. Przez Beskidy prowadzą również trasy VeloDunajec i VeloNatura oraz AquaVelo łącząca Krynicę z Muszyną.

W Beskidach funkcjonuje wiele stadnin i ośrodków jazdy konnej – jest to aktywność bardzo popularna w regionie. W Gładyszowie znajduje się największa w Europie stadnina koni huculskich. Organizowane są tu jazdy indywidualne i grupowe dla turystów, nauka jazdy konnej z instruktorem, rajdy konne, przejażdżki bryczkami i kuligi. Wokół centrum wytyczono około 100 km oznakowanych tras konnych. Co roku we wrześniu organizuje się tutaj trzydniowe Dni Huculskie. Szlak konny warty polecenia to Rytro – Uhryń – Hańczowa – Nieznajowa – Kotań – Olchowiec, fragment Transbeskidzkiego Szlaku Konnego, który na opisywanym terenie z leżącego w Beskidzie Sądeckim Rytra, prowadzi do znajdującego się już w Beskidzie Niskim Olchowca. Szlak przebiega przez teren Magurskiego Parku Narodowego.

Oferta aktywności sportowych w sezonie zimowym jest tak bogata, że nie sposób wymienić wszystkiego. Do najchętniej wybieranych przez turystów należą: narciarskie szlaki biegowe, narty śladowe, skitury i rakiety śnieżne. Beskid Sądecki i Niski szczyci się ośrodkami narciarskimi na najwyższym poziomie, spośród których nie można pominąć: Słotwiny Arena, Henryk, Jaworzyna Krynicka, Tylicz Ski, Master Ski i Wierchomla. Dopiero rozpoczynający swoją przygodę z nartami mogą skorzystać z mniejszych wyciągów, takich jak: Kokuszka, Kamianna, Magura Ski Park oraz Smerekowiec.

Odwiedzający Beskid Sądecki i Wyspowy warto skorzystać z bogatej oferty ośrodków aktywnej rekreacji, w których można się bawić równie dobrze, jak na szlakach. Do najchętniej odwiedzanych należą parki linowe Ablandia w Rytrze, park linowy w Wysowej, całoroczny park linowy w Krynicy przy ul. Czarny Potok oraz letni park linowy "Mamut" przy szczycie Góry Parkowej w Krynicy, Centrum Sportów Zimowych w Ptaszkowej oraz Centrum Rekreacji i Sportu Zapopradzie. Miłośnicy wodnego szaleństwa w sezonie letnim mogą wziąć udział w spływie Popradem.

Beskid Sądecki i Niski dla miłośników uzdrowisk

Warto udać się do Beskidu Sądeckiego i Niskiego, aby odpocząć. Równowagę zarówno ducha, jak i ciała, przywracają wody, doceniane ze względu na swoje walory smakowe i lecznicze. Parafrazując przysłowie, można rzec, że Beskid uzdrowiskami stoi. Przez cały rok w wielu górskich  miejscowościach przebywają turyści, którzy przyjeżdżają tu, aby podreperować zdrowie. Najbardziej cenionymi uzdrowiskami są:

Krynica-Zdrój, zwana perłą polskich uzdrowisk. Ma nie tylko cechy europejskich kurortów: deptak, stylowe pensjonaty czy domy zdrojowe, ale przede wszystkim pijalnie wód, w których dostępnych jest większość miejscowych skarbów natury – 23 ujęcia wód mineralnych, z najpopularniejszą „Kryniczanką“, a także źródłami Słotwinka, Jan i Zuber. 

Wapienne jest jedną z najstarszych w Polsce miejscowości uzdrowiskowych. Zdroje siarczkowe wykorzystuje się tu do leczenia chorób układu ruchu i chorób reumatycznych. Przed wojną miejscowość słynęła z wydobycia ropy naftowej, a także jako ośrodek kamieniarski, a do dziś jest zamieszkana przez kilka łemkowskich rodzin. W uzdrowisku wykorzystywana jest borowina oraz średnio zmineralizowane wody siarczkowe ze źródeł Kamila, Marty i Zuzanny.

Piwniczna-Zdrój specjalizuje się w leczeniu chorób układu oddechowego, trawiennego i profilaktyce narządów ruchu. Spróbujemy tu np. wody „Piwniczanki“. Wokół miejscowości znajdują się doskonałe tereny turystyczne i spacerowe, atrakcyjne latem i zimą oraz źródła wód mineralnych, z których większości można zaczerpnąć smacznej, leczniczej wody wypływającej wprost z ziemi lub litej skały. Źródła znajdziemy też w pięknie położonych dolinach Beskidu Sądeckiego w Łomnicy - Zdroju czy Wierchomli. 

Muszyna – niegdyś centrum rozległych dóbr zwanych „państwem muszyńskim“, dziś jest chętnie odwiedzana przez cierpiących na dolegliwości układu oddechowego oraz choroby układu trawiennego.

Wysowa-Zdrój to niewielkie uzdrowisko, z którego pochodzi słynna woda mineralna „Wysowianka”. W tamtejszym parku zdrojowym można spróbować wód leczniczych ze zdrojów: Józef, Franciszek, Henryk, Słone i Bronisław. Są one zalecane w leczeniu chorób układu oddechowego, pokarmowego i moczowego.  

 

Multimedia


Powiązane treści